على زمانى قمشه اى

83

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

با توجه به نقل قول قفطى كه احمد را در علم حيل برجسته مىداند ، او را نويسنده اين كتاب دانسته‌اند . اين كتاب توسط دانشمندان سده‌هاى اخير به زبان‌هاى انگليسى و فارسى ترجمه گرديده است . از جمله در سال 1372 ش ، غزنى ترجمه فارسى كتاب الحيل را انتشار داد كه نگارنده آن را زيارت كرده است . 2 ) پژوهش‌هاى فلكى نجومى : ابو ريحان بيرونى در « تحديد نهايات الاماكن » از پژوهش‌هاى ستاره‌شناسى اين برادران نام برده و به رصدهاى آنان در بغداد در سال 232 يزدگردى براى يافتن عرض جغرافيايى بغداد ، رصد كسوفى در سامرا و نيشابور براى پيدا كردن اختلاف طول جغرافيايى اين دو شهر ، همچنين رصدهاى آنان در سامرا و بغداد در سال 226 و 237 يزدگردى براى به دست آوردن مقدار ميل كلى اشاره كرده است . به‌علاوه در قانون مسعودى مشخصات دو دسته رصدهاى اين برادران در سامرا و نيشابور را ذكر كرده ، و در آثار الباقية محاسبه اوّلين اجتماع ماه و خورشيد ( نيّرين ) در سال‌هاى اسكندرى به آراى بنى موسى را دليل مهارت آنان در رصد از تمامى نتايج رصد گذشتگان بهتر و دقيق‌تر دانسته است . چنان‌كه ابن يونس نيز به دو دسته از رصدهاى بنى موسى اشاره كرده است ، به نوشته پينگرى مقدار ميل كلى خورشيد به محاسبه اين برادران 23 درجه و 35 دقيقه فلكى است ، امّا ابو ريحان نتيجه كار اين برادران را در رصد 228 يزدگردى در رابطه با ميل كلى خورشيد 34 درجه و 30 دقيقه و 30 ثانيه فلكى دانسته است . بنى موسى آهنگ تقديم اعتدالين را 66 درجه در هر سال به دست آورده بودند . يكى ديگر از مهم‌ترين پژوهش‌هايى كه به بنى موسى نسبت مىدهند